Υιοθεσία ανηλίκων

Υιοθεσία ανηλίκων

Μέρος Ι

 η υιοθεσία περιλαμβάνει μια κατάσταση πολύπλοκων διαπροσωπικών ενδοοικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων.
Η υιοθεσία περιλαμβάνει μια κατάσταση πολύπλοκων διαπροσωπικών ενδοοικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων.
Από τη Μαρία Καδόγλου, Κοινωνική Λειτουργό, Msc στην Κοινωνική Ψυχιατρική
Ο θεσμός της υιοθεσίας είναι αρκετά παλιός. Ο σημερινός του χαρακτήρας διαμορφώθηκε τον 20ο αιώνα, έχοντας ως ουσιαστικό στοιχείο που να τον διακρίνει από το παρελθόν τον ίδιο του τον στόχο: η οικογενειακή και κοινωνική αποκατάσταση του παιδιού που για κάποιους λόγους δεν μπορεί να ζήσει με τη φυσική του οικογένεια....

Σήμερα, γνωρίζουμε καλά πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη ενημέρωση του παιδιού για την υιοθεσία του. Ξέρουμε για την «κρίση ταυτότητας» που μπορεί να περάσει στην εφηβεία του και το πώς νοιώθει που είναι υιοθετημένο. Πάνω από όλα ξέρουμε, πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος των θετών γονέων που πρώτοι αυτοί πρέπει να σταθούν σωστά και να βοηθήσουν το παιδί στους προβληματισμούς και στα ερωτήματα του. Δεν αρκεί ένα ζευγάρι που δεν έχει παιδιά να θέλει απλά να υιοθετήσει. Χρειάζεται ωριμότητα, ευαισθησία, προετοιμασία, για να αντιμετωπίσει τις ειδικές και πολλαπλές ανάγκες του θετού παιδιού.
Η σωστή επιλογή θετής οικογένειας για το κάθε παιδί και η προετοιμασία του παιδιού, των θετών γονέων και των φυσικών γονέων προσφέρουν τις περισσότερες εγγυήσεις για τη καλή έκβαση της υιοθεσίας και την εξασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού.
Πως ορίζεται η υιοθεσία:
Η υιοθεσία είναι μια νομική πράξη, που καθιστά το παιδί που δεν μπορεί να ζήσει με τη φυσική του οικογένεια, ως μόνιμο μέλος μιας άλλης οικογένειας, ακριβώς σα να είχε γεννηθεί σε αυτή. Στη θετή οικογένεια, το υιοθετημένο παιδί μπορεί να απολαμβάνει όλα τα προνόμια και τα δικαιώματα ενός φυσικού παιδιού. Οι δε θετοί γονείς, έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις απέναντι στο υιοθετημένο παιδί σαν να ήταν φυσικό τους τέκνο.  Η  υιοθεσία είναι μια πράξη αμετάκλητη.
Ακόμη, η υιοθεσία περιλαμβάνει μια κατάσταση πολύπλοκων διαπροσωπικών ενδοοικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων που μπορεί να επηρεάζουν θετικά και αρνητικά τη συμπεριφορά των ανθρώπων που τις βιώνουν: του παιδιού, των θετών γονέων και των φυσικών γονέων. Για αυτό και η υιοθεσία μπορεί να δώσει πολλές χαρές, αλλά και απογοητεύσεις. Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που οι θετοί γονείς απογοητεύονται από το παιδί, διότι «δεν είναι όπως το περίμεναν» ή το παιδί αισθάνεται ότι αν ζούσε με τη φυσική του οικογένεια θα ήταν καλύτερα.
Τα είδη της υιοθεσίας
Ιδιωτική υιοθεσία: Ένα άτομο ή μια οικογένεια υιοθετεί το παιδί κάποιου άλλου προσώπου (συγγενικού ή αγνώστου).
Υιοθεσία από ίδρυμα: Ένα άτομο ή μια οικογένεια υιοθετεί ένα παιδί από ίδρυμα.
Διακρατική υιοθεσία: Ένα άτομο ή μια οικογένεια υιοθετεί ένα παιδί από το εξωτερικό (Σύμβαση της Χάγης).
Οι βασικές προϋποθέσεις μιας υιοθεσίας
Η ηλικία τουλάχιστον ενός εκ των δύο υποψήφιων θετών γονέων πρέπει να είναι άνω των 30 ετών & κάτω των 60 ετών. Ακόμη, ο θετός γονέας χρειάζεται να είναι μεγαλύτερος από τον υιοθετούμενο τουλάχιστον κατά 18 έτη, αλλά όχι & πάνω από 50 έτη.
-  Οι θετοί γονείς να μην έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα ή να μην εκκρεμεί σε βάρος τους ποινική δίωξη για τα αδικήματα εκείνα που επισύρουν έκπτωση από τη γονική μέριμνα, σύμφωνα με το άρθρο 1537 του Αστικού Κώδικα, καθώς και για τα προβλεπόμενα από την εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία περί ναρκωτικών και περί εμπορίας ανθρώπων και οργάνων.
-   Να έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν τα βασικά έξοδα διατροφής, μόρφωσης και ιατρικής περίθαλψης του παιδιού, διαθέτοντας επαρκείς γ΄ αυτό οικονομικούς πόρους.
-   Να έχουν καλή ψυχική, διανοητική και σωματική υγεία και ιδίως να μην πάσχουν από χρόνια μεταδοτικά νοσήματα.
-   Είναι απαραίτητη η συμφωνία & των δύο συζύγων. Επιπλέον, ένας άντρας ή μία γυναίκα έχει το δικαίωμα να υιοθετήσει παιδί, χωρίς να είναι έγγαμος/η.
-   Είναι απαραίτητη η συναίνεση του προς υιοθεσία ανήλικου παιδιού, αν αυτό έχει συμπληρώσει το 12ο έτος της ηλικίας του.
Η τελική συναίνεση των φυσικών γονέων δίδεται αφού περάσουν τρεις μήνες από τη γέννηση του παιδιού. Επομένως, μία απόφαση για υιοθεσία μπορεί να εκδοθεί μετά τη συμπλήρωση τριών μηνών από τη γέννηση του παιδιού.
*Σημείωση: Οι παραπάνω προϋποθέσεις αφορούν μόνο την υιοθεσία ανηλίκου.
Τα προσόντα του θετού γονιού
Ο κατάλογος με τα προσόντα που είναι απαραίτητα να διαθέτει ένας θετός γονιός είναι αρκετά μεγάλος, ωστόσο παρακάτω αναφέρονται μερικά από τα πιο ουσιαστικά:
-   Να έχει ως κύριο κίνητρό του την προσφορά των αποθεμάτων αγάπης σε ένα παιδί που δεν είναι φυσικό του παιδί. Εάν τυχόν έχει δικά του παιδιά, αυτά θα πρέπει να γνωρίζουν και να αναμένουν ότι θα μοιράζονται την αγάπη αυτή.
-    Να μπορεί να αναπτύξει μαζί με το παιδί μια υγιή συναισθηματική σχέση που θα το βοηθήσει να αναπτυχθεί ομαλά σε ψυχολογικό επίπεδο.
-    Να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και της ταυτότητας του παιδιού.
-    Να προωθεί την υγεία, την εκπαίδευση και την ανάπτυξη των ικανοτήτων του παιδιού.
-    Να προσφέρει στο παιδί θετικές εμπειρίες οικογενειακής ζωής και να το υποστηρίζει στις καλές και κακές του στιγμές.
-    Να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει ποικίλες καταστάσεις, συμπεριφορές και συναισθήματα του παιδιού και να αντιλαμβάνεται τις πολλές και διαφορετικές του ανάγκες.
-    Να διαθέτει υπομονή και να μπορεί να χειρίζεται επαρκώς την φροντίδα του παιδιού ή τυχόν δύσκολη συμπεριφορά του.
-   Να μπορεί να αναπτύξει στο παιδί το αίσθημα ότι αξίζει.
-    Να ενθαρρύνει το παιδί να αναπτύσσει την κοινωνικότητα του (π.χ. παρέες/φιλίες).
Ποια είναι η διαδικασία της υιοθεσίας ενός παιδιού;
Α) Για την ιδιωτική υιοθεσία
-   Οι υποψήφιοι θετοί γονείς, εφόσον γνωρίζουν το παιδί προς υιοθεσία, χρειάζεται αρχικά να συντάξουν μια συμβολαιογραφική πράξη, στην οποία θα αναφέρεται η συναίνεση της φυσικής μητέρας για την προσωρινή φιλοξενία του παιδιού της.
-    Οι υποψήφιοι θετοί γονείς καταθέτουν αίτηση και δικαιολογητικά στην αρμόδια υπηρεσία (αυτοπροσώπως ή μέσω δικηγόρου).
-    Οι υποψήφιοι θετοί γονείς συμμετέχουν στις διαδικασίες της κοινωνικής έρευνας, την οποία διενεργεί η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία με τον κοινωνικό λειτουργό της, με σκοπό να εκτιμηθεί η καταλληλότητά τους ως θετοί  γονείς και το αν η υιοθεσία είναι προς το συμφέρον του ανήλικου παιδιού.
-    Η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία αναζητά τους φυσικούς γονείς στην περιοχή κατοικίας τους, με σκοπό να διενεργηθεί για εκείνους κοινωνική έρευνα και να συνταχθεί η αντίστοιχη έκθεση από τον κοινωνικό λειτουργό.
-   Η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία αποστέλλει την έκθεση κοινωνικής έρευνας και τη βεβαίωση καταλληλότητας των υποψήφιων θετών γονέων, αλλά και την έκθεση κοινωνικής έρευνας των φυσικών γονέων στο δικαστήριο.
-   Οι υποψήφιοι θετοί γονείς και η φυσική μητέρα ή φυσικοί γονείς συμμετέχουν στη διεξαγωγή της δίκης για την έκδοση της τελικής απόφασης της υιοθεσίας του παιδιού.
Β) Για την υιοθεσία από ίδρυμα
Οι υποψήφιοι θετοί γονείς απευθύνονται στα ιδρύματα της χώρας και καταθέτουν αίτηση και δικαιολογητικά.
-    Το ίδρυμα αποστέλλει έγγραφο στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία της περιοχής κατοικίας των υποψήφιων θετών γονέων για διενέργεια κοινωνικής έρευνας από τον κοινωνικό λειτουργό για τους υποψήφιους θετούς γονείς αλλά και τη φυσική μητέρα.
-     Οι υποψήφιοι θετοί γονείς συμμετέχουν στις διαδικασίες της κοινωνικής έρευνας, την οποία διενεργεί η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία, με σκοπό να εκτιμήσει την καταλληλότητα των υποψήφιων θετών γονέων και το αν η υιοθεσία είναι προς το συμφέρον του ανηλίκου. Το ίδιο και η φυσική μητέρα.
-   Οι υποψήφιοι θετοί γονείς αναμένουν ειδοποίηση από το ίδρυμα ότι υπάρχει εκεί το κατάλληλο γι’ αυτούς παιδί, εφόσον η παραπάνω διαδικασία είναι θετική.
-     Οι υποψήφιοι θετοί γονείς αλλά και οι φυσικοί γονείς συμμετέχουν στη διεξαγωγή της δίκης για την έκδοση της τελικής απόφασης της υιοθεσίας του παιδιού.
Γ) Για τη διακρατική υιοθεσία
Οι υποψήφιοι θετοί γονείς, αφού πρώτα απευθυνθούν στην κοινωνική υπηρεσία της περιοχής τους, καταθέτουν αίτηση και δικαιολογητικά στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία για τις διακρατικές υιοθεσίες και στη συνέχεια ακολουθεί η διαδικασία της αξιόλογησης.
Τα δεδομένα της υιοθεσίας & της αναδοχής
Στη χώρα μας, υιοθετούνται περίπου 500 παιδιά κάθε χρόνο. Από αυτά μόνο το 1/5ο αφορά στα παιδιά που προστατεύονται από Ιδρύματα. Η αναμονή για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων υιοθεσίας από τα ιδρύματα δεν οφείλεται σε χρονοβόρες διαδικασίες, όπως συχνά αναφέρεται, αλλά στην έλλειψη παιδιών για υιοθεσία συγκριτικά με τον μεγάλο αριθμό ζευγαριών που επιθυμούν να υιοθετήσουν. Επιπλέον, μόνο ένα μέρος των παιδιών σε ιδρύματα είναι «νομικά ελεύθερα» για να δοθούν για υιοθεσία. Κι αυτό γιατί οι φυσικοί τους γονείς πρέπει να συναινέσουν για κάτι τέτοιο. Δυστυχώς όμως, αρκετοί είναι οι φυσικοί γονείς που ακόμη κι αν παραμελούν ή κακοποιούν τα παιδιά τους, εμποδίζουν κάθε διαδικασία που θα τους κόστιζε την επιμέλεια του παιδιού τους και αρνούνται να δώσουν τη συγκατάθεσή τους για υιοθεσία.
Για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας ή παιδιά με αναπηρία, ο χρόνος αναμονής είναι κατά πολύ μικρότερος, λόγω του μικρού αριθμού αιτήσεων υιοθεσίας γι’ αυτά αλλά και της προτεραιότητας που δίνεται στις αιτήσεις ζευγαριών που έχουν δεκτικότητα.

Σχόλια