Σύγκρουση Καθέτως Κινουμένων Παραβίαση STOP - Συνυπαιτιότητα 80% του παραβάντος το STOP και 20% του μη εκ του STOP λόγω του ότι ενώ πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόμβο εκινείτο με υπερβολική ταχύτητα (100 χ/ω) - Απόφ.Εφ. Πατρ.1098/2007 - ΑΠ 851/2004 ΣΕΣυγκ∆ 2006/199.

Σύγκρουση Καθέτως Κινουμένων
Παραβίαση STOP
Συνυπαιτιότητα 80% του παραβάντος το STOP και 20% του μη εκ του STOP λόγω του ότι ενώ πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόμβο εκινείτο με υπερβολική ταχύτητα (100 χ/ω).
Αποθετική Ζημία Αγροτοκαλλιεργητή Ο
 ενάγων διατηρούσε αμπέλι, το οποίο κάθε χρόνο παρήγαγε 1500 κιλά κρασί από σταφύλια. Αν δεν μεσολαβούσε το ατύχημα και ο τραυματισμός του την ποσότητα αυτή θα την πωλούσε προς 0,75 Ευρώ το κιλό και θα εισέπραττε 1125 Ευρώ (1500 Χ0,75). Αναγκάστηκε....
όμως λόγω του τραυματισμού του να προσλάβει εργάτη για το
μάζεμα των σταφυλιών και τις συναφείς εργασίες με αμοιβή το μισό της αξίας, που θα εισέπραττε από την πώληση ολόκληρης της παραγωγής.
Ψυχική Οδύνη
Ανά 30.000 ευρώ σε κάθε γονέα.
7.000 ευρώ για κάθε παππού και γιαγιά του ηλικίας 10 μηνών αβάπτιστου νεκρού.
12.000 ευρώ για κάθε αδελφό των ενηλίκων νεκρών .
45.000 ευρώ στο επιζήσαν του ατυχήματος ανήλικο τέκνο για το θάνατο της μηρός του και 45.000 ευρώ για τον θάνατο του πατρός του .
7.000 ευρώ στον ίδιο ανήλικο, αδελφό του νεκρού, ηλικίας 10 μηνών (αβάπτιστου).
Ψυχική Οδύνη – ∆ικαιούχοι
Η απόφαση δεν επιδίκασε στους θείους του νεκρού αβάπτιστου χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη, δεχθείσα την κρατούσα στη νομολογία άποψη ότι τα πρόσωπα αυτά δεν περιλαμβάνονται στην οικογένεια του θύματος.
Αποκλειστική Νοσοκόμος
Ο ανήλικος παθών δια του ορισθέντος δικαστικού επιτρόπου – θείου του) δικαιούται να λάβει ως αποζημίωση και το ποσό που θα κατέβαλε σε τρίτο ως αμοιβή προκειμένου να του παρέχουν υπηρεσίες ανάλογες με αυτές της νοσοκόμας και γενικώς της οικιακής βοηθού και τις οποίες υπηρεσίες του παρείχαν εκ περιτροπής με εντατικοποίηση των προσπαθειών τους χωρίς αντάλλαγμα ο θείος του και η γιαγιά του (μητέρα και αδελφός της θανούσας μητρός του).
Στέρηση ∆ιατροφής αλλοδαπού ανηλίκου τέκνου
Λόγω του θανάτου του άνευ αδείας εργαζομένου πατρός του (1)
Η παροχή εργασίας από τον μη εφοδιασμένο με άδεια εργασίας αλλοδαπό,θεμελιώνει, δικαίωμα διατροφής της συζύγου και των τέκνων του, έναντι αυτού με βάση τα έσοδα που αυτός αποκόμιζε από την ακύρως παρεχόμενη αυτή εργασία του.
∆εν αποτελεί νομικό εμπόδιο το γεγονός ότι «τα εισοδήματα» και «οι οικονομικές δυνάμεις» του πατέρα του ανηλίκου, που ήταν εργάτης γης χωρίς σχετική άδεια, θα εξακολουθούσαν να έχουν ως πηγή, αν αυτός ζούσε κατά τον επίδικο χρόνο, την
ακύρως παρεχόμενη ελλείψει αδείας εργασίας του, διότι και τα έσοδα της μορφής αυτής αποτελούν «εισόδημα» κατά τα άρθρα 1389, 1390, 1485 και 1489 ΑΚ.
Ολική Καταστροφή Οχήματος
Η επισκευή του βλαβέντος οχήματος λόγω των εκτεταμένων βλαβών στο σύστημα διεύθυνσης και κατά άλλα ουσιώδη μηχανικά του μέρη που επηρεάζουν την ευστάθεια και τη γεωμετρία του, κρίθηκε ασύμφορη για τεχνικούς και οικονομικούς λόγους και ως εκ τούτου ο ιδιοκτήτης του δικαιούται να λάβει αποζημίωση την αγοραστική του αξία.
 

Απόφ.Εφ. Πατρ.1098/2007
Πρόεδρος: ∆ημ. Τίγγας
Εισηγητής: Γερ. Τσούνης
∆ικηγόροι: Άγγ. Στεργιόπουλος – ∆ημ. Γαλάνης
Σπ. Πιτσινής – Γεώρ. Κουκούλης – ΣΤζεφριός
Σχόλια – Παρατηρήσεις
1) Αποζημίωση για Στέρηση ∆ιατροφής ή Υπηρεσιών των μελών της Οικογενείας του ΑΝΕΥ Α∆ΕΙΑΣ Εργασίας Θανόντος Αλλοδαπού - Νόμιμος.
Η παροχή εργασίας από τον μη εφοδιασμένο με άδεια εργασίας αλλοδαπό, που δεν είναι υπήκοος χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, θεμελιώνει, υπό τους όρους των άρθρων 1389, 1390, 1485 και 1489 Α.Κ, δικαίωμα διατροφής της συζύγου και των τέκνων του έναντι αυτού με βάση τα έσοδα που αυτός αποκόμιζε από την ακύρως παρεχόμενη αυτή εργασία του . Επί θανατώσεως αλλοδαπού, θεμελιώνεται αξίωση τούτων κατά του υπόχρεου για αποζημίωση, εφόσον κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ο θανατωθείς θα εξακολουθούσε να παρέχει την εργασία του, αν δεν μεσολαβούσε ο θάνατός του (Ολ ΑΠ 3/2004). Οι σύζυγοι έχουν την υποχρέωση να συνεισφέρουν από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, για την αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειας. Η υποχρέωση για συνεισφορά από κοινού των συζύγων γίνεται με την προσωπική εργασία, τα εισοδήματά τους και την περιουσία τους. Στην υποχρέωση δε συνεισφοράς περιλαμβάνονται ειδικότερα, η αμοιβαία υποχρέωση των συζύγων για διατροφή τους και η κοινή υποχρέωση για διατροφή των τέκνων τους (1390,1485 και 1489 παρ. 2
Α.Κ) Περιεχόμενο της έννοιας των κατά τις άνω διατάξεις "εισοδημάτων" και "οικονομικών δυνάμεων" του προσώπου, ως στοιχείων προσδιορισμού της υποχρεώσεως αυτού για διατροφή συζύγου και τέκνων" αποτελεί και η κατ΄ άρθρο 904 Α.Κ. προστατευόμενη αξίωσή του κατά του εργοδότου λόγω αδικαιολογήτου πλουτισμού από την ακύρως ή παρανόμως παρασχεθείσα εργασία του.
ΑΠ 851/2004 ΣΕΣυγκ∆ 2006/199.
Στέρηση ∆ιατροφής των μελών οικογενείας του άνευ αδείας εργασίας - διαμονής θανόντος αλλοδαπού. Για το ορισμένο της αγωγής δεν απαιτείται η αναφορά ύπαρξης άδειας εργασίας - διαμονής. ΑΠ 641/2007 ΣΕΣυγκ∆ 2007/486
Η παροχή εργασίας από τον μη εφοδιασμένο με άδεια εργασίας αλλοδαπό, που δεν είναι υπήκοος χώρας μέλους της Ευρωπαικής Ενώσεως, θεμελιώνει, υπό τους όρους των άρθρων 1389, 1390, 1485 και 1489 ΑΚ, δικαίωμα διατροφής της συζύγου και των τέκνων του, έναντι αυτού με βάση τα έσοδα που αυτός αποκόμιζε από την ακύρως παρεχόμενη αυτή εργασία του. Εφ.Αθ. 1207/2005 ΣΕΣυγκ∆ 2007/497.

Κείμενο Απόφ. Εφ.Πατρ. 1098/2007
Από την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα ___ του __ και την χωρίς όρκο εξέταση του διαδίκου οδηγού X1 που περιέχονται αμφότερες στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά δημόσιας στο ακροατήριο συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών και από όλα εν γένει τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως οι διάδικοι (σ’ αυτά περιλαμβάνονται και όσα από τα έγγραφα έλαβε υπόψη του το πρωτόδικο ∆ικαστήριο), αποδείχθηκαν τα
ακόλουθα: Την 18 Ιουνίου 2003 και περί ώρα 22:45 ο x1, οδηγώντας το υπ’ αριθ.……… Ι.Χ. επιβατικό αυτοκίνητό του με συνεπιβάτιδα στη θέση του συνοδηγού την ηλικίας 14 ετών κόρη του X2 εκινείτο με αυτό επί της ΝΕΟ Πατρών Πύργου με
κατεύθυνση από τον Πύργο προς την Πάτρα, και με ταχύτητα 100 περίπου χιλιόμετρα την ώρα, παρά το γεγονός ότι στην περιοχή, όπου έγινε το ατύχημα το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ήταν τα 60 χιλιόμετρα την ώρα. Στη χιλιομετρική θέση 68,100 η συγκεκριμένη ΕΟ είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, πλάτους εκάστης (λωρίδας) τεσσάρων (4) μέτρων και ειδικές λωρίδες για δεξιά και αριστερή πορεία. Στο σημείο αυτό η ΝΕΟ Πατρών Πύργου διασταυρώνεται με την επαρχιακή οδό Γαστούνης Ρουπακίου, όπου υπάρχει ισόπεδος οδικός κόμβος συνολικού πλάτους 19 μέτρων, με οριζόντια και κάθετη σήμανση. Ειδικότερα, για τα οχήματα που κινούνται επί της ΝΕΟ υπάρχει ρυθμιστική
πινακίδα Ρ-32 με μέγιστο όριο ταχύτητας τα 60 χιλιόμετρα την ώρα, ενώ για τα αυτοκίνητα που κινούνται επί της επαρχιακής οδού Γαστούνης - Ρουπακίου και με κατεύθυνση από Γαστούνη προς Ρουπάκι, πριν από τον κόμβο (με την παραπάνω
ΝΕΟ Πατρών Πύργου) υπάρχει ρυθμιστική πινακίδα Ρ-1 (υποχρεωτικής παραχώρησης προτεραιότητας στα οχήματα που κινούνται επί της ΝΕΟ) και στη συνέχεια λίγα μέτρα πριν από τη διασταύρωση άλλη ρυθμιστική πινακίδα Ρ-2 (SΤΟΡ), που υποχρεώνει τους οδηγούς να διακόπτουν την πορεία των οχημάτων
τους προτού εισέλθουν στον κόμβο, παραχωρώντας προτεραιότητα στα αυτοκίνητα
που κινούνται επί της ΝΕΟ, ενώ λίγο παρακάτω από την πινακίδα αυτή (Ρ-2)
υπάρχει και οριζόντια σήμανση από μία συνεχή γραμμή που καταλαμβάνει όλο το
πλάτος της δεξιάς λωρίδας κυκλοφορίας της ως άνω Επαρχιακής οδού με
κατεύθυνση προς Ρουπάκι. Η γραμμή αυτή καθορίζει τη θέση προ της οποίας οι
οδηγοί, που κινούνται στην επαρχιακή οδό Γαστούνης - Ρουπακίου με κατεύθυνση
προς Ρουπάκι, είναι υποχρεωμένοι να διακόψουν την πορεία τους λόγω της
πινακίδας του SΤΟΡ, λέξη, η οποία αναγράφεται και στο οδόστρωμα και
συγκεκριμένα στο εσωτερικό της παραπάνω διαγράμμισης (βλ. σχεδιάγραμμα που
συνοδεύει την έκθεση αυτοψίας της τροχαίας). Κατά τον προαναφερθέντα χρόνο ο
Ψ1 ηλικίας 43 ετών, Βούλγαρος υπήκοος, οικονομικός μετανάστης κινούνταν στην
επαρχιακή οδό Γαστούνης Ρουπακίου και με κατεύθυνση από Γαστούνη προς
Ρουπάκι - Κόροιβο οδηγώντας το υπ’ αριθμ. ……. Ι.Χ. επιβατικό αυτοκίνητο,
ιδιοκτησίας του Κ1 του ___ (μη διαδίκου στην παρούσα δίκη), που είχε ασφαλίσει για
την έναντι των τρίτων αστική ευθύνη η ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία
«………….». Στο αυτοκίνητο αυτό επέβαιναν σι συμπατριώτες του, επίσης
οικονομικοί μετανάστες, Ψ2, ηλικίας 24 ετών, εργάτης γης, ο οποίος έμενε με την
οικογένειά του στη Νέα Μανωλάδα Ηλείας, η σύζυγος του τελευταίου, Ψ3, ηλικίας 20
ετών και τα δύο ανήλικα παιδιά τους, ο ηλικίας τριών (3) ετών Ψ4 και το ηλικίας δέκα
(10) μηνών αβάπτιστο. Ο οδηγός Ψ1, φθάνοντας στη διασταύρωση με τη ΝΕΟ
Πατρών Πύργου και προτιθέμενος να συνεχίσει την πορεία του σε ευθεία γραμμή με
κατεύθυνση προς Ρουπάκι- Κόροιβο, διασχίζοντας κάθετα και τα δύο ρεύματα
πορείας (δηλαδή προς Πύργο και Πάτρα) της ΕΟ Πατρών Πύργου, δεν
ακινητοποίησε το όχημά του προ του κόμβου, συμμορφούμενος με το περιεχόμενο
των δύο ως άνω πινακίδων (Ρ1 και Ρ2) που είχε στην πορεία του, αλλά και την
Page 4
οριζόντια σήμανση με τη διαγράμμιση που καθόριζε τη θέση προ της οποίας ο
οδηγός, που κινείται στην επαρχιακή οδό Γαστούνης — Ρουπακίου με κατεύθυνση
προς Ρουπάκι - Κόροιβο, είναι υποχρεωμένος να διακόψει λόγω του SΤΟΡ την
πορεία του, αλλά συνέχισε, καίτοι από δεξιά του κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα στο
ρεύμα πορείας προς Πάτρα της ΝΕΟ Πατρών Πύργου ο Χ1 με το αυτοκίνητό του,
πλησιάζοντας στη διασταύρωση. Ο οδηγός Ψ1, παρά το γεγονός ότι αντελήφθη,
άλλως μπορούσε να αντιληφθεί το παραπάνω όχημα, αφού υπήρχε λόγω της νύκτας
επαρκής τεχνικός φωτισμός και η ορατότητα από δεξιά του ήταν απεριόριστη (βλ.
έκθεση αυτοψίας), εκτιμώντας εσφαλμένως την ταχύτητα του αυτοκινήτου του Χ1 και
την απόσταση που χώριζε το τελευταίο από το δικό του, μπήκε στο οδόστρωμα της
ΕΟ Πατρών Πύργου, αγνοώντας τις απαγορευτικές πινακίδες και, αφού διέσχισε το
ρεύμα πορείας προς Πύργο, κινήθηκε στη συνέχεια χωρίς να σταματήσει καθόλου
στο ρεύμα πορείας προς Πάτρα, όπου κινούνταν ο Χ1. Ο τελευταίος,
αντιλαμβανόμενος τον επερχόμενο κίνδυνο από απόσταση περίπου 25 έως 30
μέτρων, πέδησε (στο οδόστρωμα, όπως προκύπτει από το σχεδιάγραμμα της
τροχαίας, προ του σημείου συγκρούσεως αποτυπώνονται ίχνη τροχοπέδησης του
αυτοκινήτου μήκους 11,70 μ. του αριστερού τροχού και 22,90 μ. του δεξιού), αλλά
δεν μπόρεσε να αποφύγει το ατύχημα λόγω του αιφνιδιασμού του και της μικρής
απόστασης που χώριζε τα δύο οχήματα. Η σύγκρουση, η οποία ήταν
πλαγιομετωπική (εμπρόσθιο μέρος για το αυτοκίνητο του Χ1 και δεξιά πλευρά για το
αυτοκίνητο του Ψ1), έγινε μέσα στο ρεύμα πορείας του οδηγού Χ1 και ήταν σφοδρή,
με αποτέλεσμα να τραυματισθούν θανάσιμα τέσσερα (4) συνολικά άτομα και να
υποστούν σωματικές βλάβες δύο (2). Νεκροί από το ατύχημα είναι ο οδηγός, που
παραβίασε το SΤΟΡ, Ψ1, ο Ψ2, ηλικίας 24 ετών, η γυναίκα του Ψ3, ηλικίας 20 ετών
και το αβάπτιστο παιδί τους, ηλικίας 10 μηνών, ενώ τραυματίες είναι ο οδηγός Χ1 και
ο επιβαίνων στο αυτοκίνητό του Χ2 μαζί με τους γονείς του Χ1 ηλικίας τριών (3) ετών.
Όλοι οι νεκροί επέβαιναν στο αυτοκίνητο του Χ1.
Με βάση τα πραγματικά αυτά περιστατικά, συνυπαίτιοι του θανατηφόρου τροχαίου
ατυχήματος είναι αμφότεροι οι οδηγοί και συγκεκριμένα ο οδηγός του υπ’ αριθ.
………Ι.Χ επιβατικού αυτοκινήτου Ψ1 (θανάσιμα τραυματισθείς), ο οποίος παραβίασε
το SΤΟΡ που είχε στην πορεία του, σε ποσοστό 80% και ο οδηγός του υπ’ αριθ.
…….. Ι.Χ. επιβατικού αυτοκινήτου, που έχει ασφαλίσει για την έναντι των τρίτων
αστική ευθύνη η ασφαλιστική εταιρία «………….», Χ1 σε ποσοστό 20%, της
αμέλειας τούτου συνισταμένης στο ότι αυτός, ενώ πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόμβο,
όπου το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας για τα οχήματα, επισημαινόμενο με
πινακίδα, είναι 60 χιλιόμετρα την ώρα και επικρατούσε νύκτα, δεν προσάρμοσε την
ταχύτητα του αυτοκινήτου του στις συγκεκριμένες αυτές συνθήκες, αλλά κινούνταν με
ταχύτητα 100 περίπου χιλιόμετρα την ώρα, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τον
ίδιο προανακριτικώς (Στην έκθεση αυτοψίας της τροχαίας η ταχύτητα του
αυτοκινήτου του προσδιορίζεται με βάση τα ίχνη τροχοπέδησης σε 62 χιλιόμετρα την
ώρα χωρίς να υπολογίζεται και η απόσβεση από τη σύγκρουση). Πλην της
τροχοπέδησης, άλλο ελιγμό προς αποφυγή του ατυχήματος δεν μπορούσε να
ενεργήσει ο οδηγός Χ1 και μάλιστα αποφευκτικό ελιγμό προς τα αριστερά χωρίς τον
κίνδυνο να προκαλέσει ατύχημα στο άλλο ρεύμα πορείας, δηλαδή στο ρεύμα
πορείας προς Πύργο, όταν βεβαιώνεται στην έκθεση αυτοψίας της τροχαίας ότι η
κυκλοφορία των οχημάτων και στα δύο ρεύματα της ΝΕΟ Πατρών Πύργου είναι
πυκνή (η άφιξη των οργάνων της τροχαίας στον τόπο του ατυχήματος λαμβάνει
χώρα πέντε (5) λεπτά μετά τη σύγκρουση). Επομένως, η εκκαλουμένη απόφαση που
προσδιόρισε τη συνυπαιτιότητα σε ποσοστό 50% για κάθε οδηγό έσφαλε στην
εκτίμηση των αποδείξεων.
Από το ατύχημα ο οδηγός Χ1 ηλικίας 35 ετών, όπως προαναφέρθηκε,
τραυματίσθηκε όχι και πολύ σοβαρά (υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, θλαστικά
τραύματα δεξιού και αριστερού γόνατος, πρόσθια έξω συραφική αστάθεια δεξιού
Page 5
γόνατος συνεπεία συνδεσμικής βλάβης και βαθύ θλαστικό τραύμα τετρακεφάλου
δεξιά συραφέντος), ενώ υπέστη εκτεταμένες βλάβες το ηλικίας 12 ετών αυτοκίνητό
του, εργοστασίου κατασκευής ………., τύπου ………. 1468 κυβικών εκατοστών, του
οποίου η αγοραστική αξία πριν το ατύχημα δεν υπερέβαινε τα 2500 Ευρώ. Η
επισκευή του λόγω των εκτεταμένων βλαβών στο σύστημα διεύθυνσης και κατά άλλα
ουσιώδη μηχανικά του μέρη που επηρεάζουν την ευστάθεια και τη γεωμετρία του,
κρίθηκε ασύμφορη για τεχνικούς και οικονομικούς λόγους και ως εκ τούτου ο
ιδιοκτήτης του Χ1 δικαιούται να λάβει αποζημίωση την αγοραστική του αξία,
μειωμένη κατά το ποσοστό της συνυπαιτιότητας που τον βαρύνει (2500 Χ 80%).
Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι αυτός (Χ1 1) δαπάνησε για τη μεταφορά του αυτοκινήτου
του λόγω της αδυναμίας του να κινηθεί αυτοδυνάμως από τον τόπο του ατυχήματος
στις εγκαταστάσεις της εταιρίας οδικής βοήθειας «……….» στην Αμαλιάδα με
αυτοκίνητο της εταιρείας αυτής 116 Ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ, 2) πριν το ατύχημα
εργάζονταν ως οδηγός στο Συνεταιρισμό έτοιμου σκυροδέματος Αχαίας με μηνιαίες
αποδοχές 910 Ευρώ. Λόγω του τραυματισμού του και της αδυναμίας του να εργαστεί
για χρονικό διάστημα σαράντα (40) ημερών, ήτοι από 18 Ιουνίου 2003 έως και 31
Ιουλίου 2003, απώλεσε τις αντίστοιχες αποδοχές, ανερχόμενες σε 1456 Ευρώ (910 Χ
25 Χ 40 ημέρες), από τις οποίες πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό των 506,16 ευρώ που
εισέπραξε από το ΙΚΑ, ως επιδότηση. Επομένως δικαιούται τη διαφορά των 949,84
Ευρώ (1456 μείον 506,16), μειωμένη κατά το ποσοστό της συνυπαιτιότητάς του, 3)
πριν το ατύχημα του είχαν ανατεθεί από το σωματείο «Αθλητική Ένωση
Καλαβρύτων» καθήκοντα προπονητή της εφηβικής ομάδας για την αγωνιστική
περίοδο 2003-2004, ενώ παραλλήλως συμμετείχε και ο ίδιος ως παίκτης στην
ανδρική ομάδα. Για τα καθήκοντα αυτά η αμοιβή του γιο το χρονικό διάστημα από 1-
8-2003 μέχρι τα μέσα Ιουνίου 2004 είχε συμφωνηθεί σε 2000 Ευρώ. ∆εν μπόρεσε
όμως αυτός να ανταποκριθεί στα παραπάνω καθήκοντα λόγω του τραυματισμού του
και έτσι απώλεσε την αμοιβή των 2000 Ευρώ, την οποία οπωσδήποτε θα ελάμβανε
κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων, αν δεν μεσολαβούσε το ατύχημα, 4) στη
Γουμένισσα Καλαβρύτων είχε ένα αμπέλι έκτασης δύο (2) στρεμμάτων, το οποίο
κάθε χρόνο παρήγαγε 1500 κιλά κρασί από σταφύλια ροδοδάφνη και ροδίτη. Αν δεν
μεσολαβούσε το ατύχημα και ο τραυματισμός του την ποσότητα αυτή θα την
πωλούσε προς 0,75 Ευρώ το κιλό και Θα εισέπραττε 1125 Ευρώ (1500 Χ 0,75).
Αναγκάστηκε όμως λόγω του τραυματισμού του να προσλάβει εργάτη για το μάζεμα
των σταφυλιών και τις συναφείς εργασίες με αμοιβή το μισό της αξίας, που θα
εισέπραττε από την πώληση ολόκληρης της παραγωγής ήτοι 562,5 Ευρώ (1125:2).
Άλλη ζημία από το ατύχημα δεν υπέστη ο Χ1, στον οποίο όμως πρέπει να
επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ανερχόμενη στο εύλογο
ποσό των 2.000 Ευρώ, αν ληφθούν υπόψη οι συνθήκες του ατυχήματος, τα ποσοστό
συνυπαιτιότητάς του (20%), η οικονομική και κοινωνική του θέση, η σοβαρότητα του
τραυματισμού του με τις εντεύθεν οικονομικές συνέπειες, όπως επίσης και το
γεγονός ότι στερήθηκε περιουσιακό του στοιχείο (αυτοκίνητο), για την αντικατάσταση
του οποίου η σχετική δαπάνη δεν θεωρείται αμελητέα. Επομένως, το συνολικό ποσό
που δικαιούται να λάβει ως αποζημίωση ο Χ1απο την ασφαλιστική εταιρία
«………….» ανέρχεται σε 6902,67 Ευρω (2000 + 92,8 + 759,87 + 450 + 1600 +
2000) και όχι σε 3.386,42 Ευρώ που δέχτηκε κατ’ εσφαλμένη εκτίμηση των
αποδείξεων η εκκαλουμένη απόφαση.
Ψυχική Οδύνη
Ο Ψ5, ηλικίας 45 ετών περίπου, οικονομικός και αυτός μετανάστης, που κατοικεί και
εργάζεται στο Βαρθολομιό Ηλείας, είναι αδελφός του νεκρού οδηγού Ψ1, για την
ταφή του οποίου (έξοδα κηδείας) δαπάνησε συνολικά το ποσό των 1200 Ευρώ, που
κρίνεται εύλογο ενόψει της ηλικίας του θανόντος (43 ετών) και της κοινωνικής και
οικονομικής κατάστασης τούτου. Ειδικότερα, δαπάνησε α) 700 Ευρώ για φέρετρο,
μαξιλάρι, κορδέλες, υποδήματα και σάβανο και β) 500 Ευρώ για τη μεταφορά οδικώς
της σορού του αδελφού του από το Βαρθολομιό Ηλείας στην Κοινότητα Βίνογκραντ
Page 6
του ∆ήμου Στράζιτσα της Βουλγαρίας, όπου και γεννήθηκε, προς ενταφιασμό. Σ’
αυτόν πρέπει επί πλέον να επιδικαστεί και εύλογο ποσό για τη χρηματική του
ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, το οποίο, αν συνεκτιμηθούν τα κρίσιμα κατά
νόμο μεγέθη, όπως ο βαθμός συγγένειας, η ηλικία, η οικονομική και κοινωνική θέση
δικαιούχου και υπαίτιου, ο βαθμός της συναισθηματικής σχέσης δικαιούχου και
θανόντος, που ήταν ο προσήκων μεταξύ αδελφών ανεξαρτήτως συγκατοίκησης και
κυρίως το ποσοστό συνυπαιτιότητας (20%) του υπόχρεου φυσικού προσώπου (Χ1),
πρέπει να καθοριστεί σε 9.000 Ευρώ. Οι υπόλοιποι εκκαλούντες και ειδικότερα Α) 1)
η Μ.Ρ.Τ, ηλικίας 52 ετών, 2) ο ___ ηλικίας 47 ετών, 3) η Β.Ν.Σ, ηλικίας 14 ετών,
εκπροσωπούμενη λόγω της ανηλικότητάς της από τους γονείς της (Α1, Α2), 4) ο
____, ηλικίας 23 ετών 5) ο Ν.Σ.Τ, ηλικίας 3 ετών, εκπροσωπούμενος από τον θείο
του ____ (αδελφό της θανούσας μητέρας του υπό στοιχεία Α4) που έχει διοριστεί
ειδικός επίτροπος 6) ο ___, ηλικίας 30 ετών, 7) η ____, ηλικίας 29 ετών, είναι α) οι
δύο πρώτοι (Α1,Α2) γονείς, παππούς και γιαγιά των νεκρών ____, ηλικίας 20 ετών
και αβάπτιστου, ηλικίας 10 μηνών, αντίστοιχα β) οι 3 η
4
ος
6
ος
και 7
η
αδέλφια και
θείοι, αντίστοιχα, των ίδιων παραπάνω νεκρών και γ) ο ανήλικος 5
ος
, παιδί και
αδελφός, αντίστοιχα, των ίδιων ως άνω νεκρών και Β) 1) η ____, ηλικίας 43 ετών, 2)
η _____, ηλικίας 28 ετών, 3) ο____, ηλικίας 26 ετών, 4) η ____, ηλικίας 22 ετών 5) Ο
_____, ηλικίας 19 ετών 6) ο ____, ηλικίας 21 ετών 7) η _____ ηλικίας 18 ετών, είναι
α) η πρώτη, μητέρα και γιαγιά των νεκρών ____, ηλικίας 24 ετών και αβάπτιστου,
ηλικίας 10 μηνών αντίστοιχα και β) όλοι οι άλλοι (από 2 έως και 7) αδέλφια και θείοι
των ίδιων ως άνω νεκρών. Αν και εδώ ληφθούν υπόψη τα κρίσιμα κατά νόμο μεγέθη
(λ.χ βαθμός συγγένειας, η ηλικία, η οικονομική και κοινωνική θέση δικαιούχων και
υπόχρεου φυσικού προσώπου, ποσοστό συνυπαιτιότητας υπόχρεου), η χρηματική
ικανοποίηση των ως άνω προσώπων λόγω ψυχικής οδύνης, διαβαθμιζόμενη
αναλόγως, πρέπει να καθοριστεί ως εξής: 1) σε 30.000 Ευρώ για κάθε γονέα των
ενηλίκων νεκρών 2) σε 7.000 Ευρώ για κάθε παππού και γιαγιά του ηλικίας 10
μηνών αβάπτιστου νεκρού 3) σε 12.000 Ευρώ για κάθε αδελφό των ενηλίκων νεκρών
4) σε 45.000 Ευρώ για το επιζήσαν ανήλικο, τέκνο της νεκρής ___ 5) σε 45.000
Ευρώ για το ίδιο ως άνω ανήλικο, τέκνο του νεκρού ____ 6) σε 7.000 Ευρώ για τον
ίδιο ανήλικο, αδελφό του νεκρού, ηλικίας 10 μηνών (αβάπτιστου).
Ορθώς η εκκαλουμένη απόφαση δεν επιδίκασε στους θείους του νεκρού
αβάπτιστου χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη, δεχθείσα την κρατούσα στη
νομολογία άποψη ότι τα πρόσωπα αυτά δεν περιλαμβάνονται στην οικογένεια του
θύματος (βλ. ενδεικτικώς ΑΠ 749/2000, ΑΠ 1114/2000, ΑΠ 868/2002).
Αποζημίωση επί Σωματικής Βλάβης
Ο προαναφερθείς ανήλικος _____ (ηλικίας 3 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος),
που εκπροσωπείται στη δίκη λόγω του θανάτου αμφοτέρων των γονέων του από τον
θείο του ____ (αδελφό της μητέρας του), o οποίος διορίστηκε επίτροπος του
ανηλίκου ανεψιού του με την 181/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Αμαλιάδας, υπέστη από το επίδικο τροχαίο ατύχημα σοβαρές σωματικές κακώσεις.
Στο Καραμανδάνειο Νοσοκομείο Παίδων Πατρών, όπου διακομίστηκε, διαπιστώθηκε
ότι φέρει α) εμπιεστικό κάταγμα μετωπιαίας χώρας και θλαστικά τραύματα τριχωτού
κεφαλής, β) κάκωση κοιλίας και τραυματική παγκρεατίτιδα γ) διατροχαντήριο κάταγμα
δεξιού μηριαίου οστού. Νοσηλεύθηκε στην Παιδοχειρουργική κλινική του παραπάνω
Νοσοκομείου από 19-6-2003 έως και 8-7-2003, μεταφερθείς στη συνέχεια στην
Ορθοπεδική κλινική του ίδιου Νοσοκομείου, όπου το διατροχαντήριο κάταγμα του
δεξιού μηριαίου οστού αντιμετωπίστηκε με συνεχή δερματική έκταση. Στην
ορθοπεδική κλινική νοσηλεύθηκε μέχρι και την 15 Ιουλίου 2003, οπότε και εξήλθε,
φέροντας γύψο οσφυομηροκνημοποδικό, με οδηγία για επανεξέταση την 25 Ιουλίου
2003. Για τη νοσηλεία του στο Καραμανδάνειο Νοσοκομείο Παίδων η δαπάνη
(νοσήλια) ανήλθε συνολικά σε 1922,29 Ευρώ, τα οποία και δικαιούται να λάβει ως
αποζημίωση ο ανήλικος. Ο ίδιος δικαιούται επίσης να λάβει ως αποζημίωση 1) το
ποσό των 1320 Ευρώ που θα κατέβαλε σε τρίτον ή τρίτη ως αμοιβή για χρονικό
Page 7
διάστημα 44 ημερών από 8 Ιουλίου 2003 (44 ημ Χ 30 Ευρώ την ημέρα) προκειμένου
να του παρέχουν υπηρεσίες ανάλογες με αυτές της νοσοκόμας και γενικώς της
οικιακής βοηθού και τις οποίες υπηρεσίες για το χρονικό αυτό διάστημα του παρείχαν
εκ περιτροπής με εντατικοποίηση των προσπαθειών τους χωρίς αντάλλαγμα ο θείος
του ____ και η γιαγιά του____ (αδελφός και μητέρα, αντίστοιχα, της θανούσας
μητέρας του ανηλίκου) και 2) το ποσό που θα του παρείχε κάθε μήνα και για κάθε
μήνα και για πέντε (5) συνεχή χρόνια ως διατροφή ο θανών πατέρας του ____ και
την οποία ο ανήλικος στερήθηκε εξ αιτίας του θανάτου του υπόχρεου γονέα του. ∆εν
αποτελεί δε νομικό εμπόδιο το γεγονός ότι «τα εισοδήματα» και «οι οικονομικές
δυνάμεις» του πατέρα του ανηλίκου, που ήταν εργάτης γης χωρίς σχετική άδεια, θα
εξακολουθούσαν να έχουν ως πηγή, αν αυτός ζούσε κατά τον επίδικο χρόνο, την
ακύρως παρεχόμενη ελλείψει αδείας εργασίας του, διότι και τα έσοδα της μορφής
αυτής αποτελούν «εισόδημα» κατά τα άρθρα 1389, 1390, 1485 και 1489 ΑΚ (βλ.
σχετικώς και ΟλΑΠ 3/2004). Εν προκειμένω και σε σχέση με τη χρονική περίοδο από
18-6- 2003 έως και 17-6-2004, το ποσό των 260 Ευρώ το μήνα που απαιτείται για τη
δαπάνη συντήρησης και διατροφής του ανηλίκου, θα το κάλυπτε εξ ολοκλήρου ο
θανών πατέρας του ____, του οποίου τα μηνιαία εισοδήματα, αν αυτός ζούσε κατά
τον επίδικο χρόνο (18-6- 2003 έως 17-6-2004), θα ανέρχονταν σε 1.000 Ευρώ το
μήνα από την απασχόλησή του ως αγρεργάτη και εργάτη οικοδομών. Το ίδιο μηνιαίο
ποσό, αναπροσαρμοζόμενο για κάθε επόμενο χρόνο μέχρι και την 18 Ιουνίου 2008
σε ποσοστό 5%, θα παρείχε στον ανήλικο ως μηνιαία διατροφή ο πατέρας του, αν
αυτός ζούσε. Τέλος, στον ανήλικο πρέπει να επιδικαστεί για τη χρηματική του
ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης εξ αιτίας τού τραυματισμού του το εύλογο ποσό
των 7.000 Ευρώ, συνεκτιμωμένων, της ηλικίας του, της οικονομικής και κοινωνικής
θέσης δικαιούχου και υπόχρεου (Χ1), της σοβαρότητας του τραυματισμού του και
τέλος του ποσοστού συνυπαιτιότητας τού υπόχρεου σε αποζημίωση φυσικού
προσώπου. Ζήτημα σύμμετρης ικανοποίησης των απαιτήσεων που προήλθαν από
τους τέσσερις (4) θανάτους και τον τραυματισμό του ανηλίκου ____ δεν τίθεται εν
προκειμένω, διότι το σύνολο των απαιτήσεων αυτών δεν ξεπερνά το ασφαλιζόμενο
ποσό των 500.000 Ευρώ.
Εν όψει όλων αυτών πρέπει Α) να απορριφθεί κατ’ ουσία η αντέφεση, όπως επίσης
και η από 14 Νοεμβρίου 2005 έφεση των εναγόντων,____, ____ κλπ,
συμψηφιζομένης μεταξύ των διαδίκων της δικαστικής δαπάνης για τον παρόντα
βαθμό δικαιοδοσίας (άρθρα 183, 179 του ΚΠολ∆ικ). Β) να γίνουν κατά τα λοιπά
δεκτές κατ’ ουσία οι εφέσεις και ο πρόσθετος λόγος και να εξαφανισθεί η
εκκαλουμένη απόφαση εκτός από την υπό στοιχείο ∆ απορριπτική της διάταξη.
Ακολούθως και αφού το δικαστήριο τούτο κρατήσει και δικάσει στην ουσία τους τις
τέσσερις (4) αγωγές, από 14 Φεβρουαρίου 2004 (Ν.∆), 20 Αυγούστου 2003 ___
κλπ), 23 Μαρτίου 2004 (____) και 1 Οκτωβρίου 2004 (αναγνωριστική
παρεμπίπτουσα εξ αναγωγής με αριθ. έκθεσης κατάθεσης 3799/1264/2004 της
ασφαλιστικής εταιρίας «………..», πρέπει 1) να γίνει εν μέρει δεκτή κατ’ ουσία η
αγωγή του Χ1 κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό, συμψηφιζομένης της δικαστικής
δαπάνης και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας (άρθρα 183, 179 του ΚΠολ∆ικ), 2)
να γίνει εν μέρει δεκτή κατ’ ουσία η αγωγή του ___ κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό,
συμψηφιζομένης μεταξύ των διαδίκων της δικαστικής δαπάνης και για τους δύο
βαθμούς δικαιοδοσίας (άρθρα 183, 179 ΚΠολ∆ικ), 3) να γίνει εν μέρει δεκτή κατ’
ουσία η αγωγή των____, ___ κλπ, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό,
συμψηφιζομένης μεταξύ των διαδίκων της δικαστικής δαπάνης και για τους δύο
βαθμούς δικαιοδοσίας (άρθρα 183, 179 ΚΠολ∆ικ) και 4) να γίνει εν μέρει δεκτή κατ’
ουσία η παρεμπίπτουσα αναγνωριστική αγωγή εξ αναγωγής της ασφαλιστικής
εταιρίας «………..» κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό και να επιβληθεί σε βάρος της
εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας «………..» μέρος των δικαστικών εξόδων της
ενάγουσας και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, ανάλογα με την έκταση της νίκης
και ήττας των διαδίκων (άρθρα 183, 178 παρ. 1 ΚΠολ∆ικ).
Page 8
------------------------------------

Σχόλια