Ευρωπαϊκό Συμβολαιογραφικό Δίκτυο (European Notarial Network - σχετική η εγκύκλιος 20/30-3-2011), στο πλαίσιο παροχής συνδρομής στους συμβολαιογράφους που αντιμετωπίζουν πρακτικά ζητήματα με διασυνοριακά στοιχεία συνέταξαν και μετέφρασαν σε όλες τις γλώσσες για τη διευκόλυνση των Ευρωπαίων Συμβολαιογράφων ένα πρακτικό εγχειρίδιο με πληροφορίες για τον Κανονισμό ( ΕΕ) αριθ. 650/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Ιουλίου 2012

Ευρωπαϊκό  Συμβολαιογραφικό  Δίκτυο (European Notarial  Network  -  σχετική  η  εγκύκλιος  20/30-3-2011), στο  πλαίσιο
παροχής συνδρομής στους συμβολαιογράφους που αντιμετωπίζουν πρακτικά ζητήματα με διασυνοριακά στοιχεία
συνέταξαν και μετέφρασαν σε όλες τις γλώσσες για τη διευκόλυνση των Ευρωπαίων Συμβολαιογράφων ένα πρακτικό εγχειρίδιο με ....
πληροφορίες  για  τον  Κανονισμό (
ΕΕ) αριθ. 650/2012 του  Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου  και  του  Συμβουλίου  της 4ης Ιουλίου 2012  σχετικά  με  τη  διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο,την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων, την αποδοχή  και  εκτέλεση  δημοσίων  εγγράφων στον  τομέα  της  κληρονομικής διαδοχής  και  την  καθιέρωση  του  ευρωπαϊκού  κληρονομητηρίου,  ο οποίος τίθεται σε εφαρμογή στις 17 Αυγούστου 2015.
Το πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού καλύπτει όλα τα θέματα αστικού δικαίου  που  άπτονται  της  κληρονομικής  διαδοχής,    δηλαδή  όλες  τις περιπτώσεις απόκτησης αιτία θανάτου περιουσιακών στοιχείων,  δικαιωμάτων και υποχρεώσεων  είτε  δυνάμει  διατάξεως  τελευταίας  βουλήσεως  είτε  δυνάμει  εξ αδιαθέτου διαδοχής.
Ο  Κανονισμός  εφαρμόζεται  στην  κληρονομική  διαδοχή  προσώπων των οποίων ο θάνατος επέρχεται κατά ή μετά την
17.8.2015

Ακολουθεί συνημμένο σε  μετάφραση στα ελληνικά το εγχειρίδιο για την επεξήγηση του Κανονισμού για τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή.
Το εγχειρίδιο θα το βρείτε αναρτημένο και στο intranet της ιστοσελίδας μας

Kανονισμού  650/2012 Σχετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή
Για την προσαρμογή των κανόνων στην αυξανόμενη κινητικότητα των πολιτών και  τον συντονισμό της συνύπαρξης των εθνικών νομοθεσιών περί κληρονομικής  διαδοχής, στις 4 Ιουλίου 2012 εκδόθηκε ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 650/2012 σχετικά με τη διεθνή κληρονομική διαδοχή. Ο κανονισμός παρέχει ένα απλουστευμένο πλαίσιο για όσους έχουν ιδιωτικά και χρηματοοικονομικά συμφέροντα σε δύο  τουλάχιστον χώρες, τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο κανονισμός, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 16 Αυγούστου 2012, θα εφαρμόζεται  μόνον στην κληρονομική διαδοχή προσώπων των οποίων ο θάνατος επέρχεται κατά ή μετά την 17 Αυγούστου 2015.
Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε όλες τις πτυχές της κληρονομικής διαδοχής: από την επαγωγή έως την εκκαθάριση της κληρονομίας, περνώντας από τη μεταβίβαση
και τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων. Ωστόσο, από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού εξαιρείται ρητώς, μεταξύ άλλων, κάθε στοιχείο που αφορά δωρεές, ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής, τοντίνες, καταπιστεύματα, καθεστώτα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων, υποχρεώσεις διατροφής, τη φύση εμπράγματων δικαιωμάτων και τη φορολογία.
Ο κανονισμός θεσπίζει έναν ενιαίο συνδετικό παράγοντα, το δίκαιο του τελευταίου τόπου συνήθους διαμονής του αποβιώσαντος, για τον καθορισμό τόσο της αρμόδιας δικαιοδοσίας, η οποία θα αποφανθεί επί του συνόλου της κληρονομικής διαδοχής, όσο και του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου. Θεσπίζει επίσης τη δυνατότητα επιλογής -ως εφαρμοστέου δικαίου στην κληρονομική διαδοχή ενός προσώπου- του δικαίου ενός εκ των κρατών την ιθαγένεια του οποίου έχει.
Τέλος, ο κανονισμός θεσπίζει το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο, με σκοπό την απλούστευση των διαδικασιών τις οποίες πρέπει να διεκπεραιώσουν οι κληρονόμοι για να αποκτήσουν τα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούν μέρος της περιουσίας.
Το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο θα αναγνωρίζεται αυτομάτως σε όλα τα κράτη μέλη. Στόχος του παρόντος εγχειριδίου είναι η συνοπτική παρουσίαση του νέου αυτού κανονισμού, ώστε να έχετε ήδη μερικές πληροφορίες όταν θα βρεθείτε αντιμέτωποι με μια κληρονομική διαδοχή η οποία θα εμφανίζει κάποιο στοιχείο αλλοδαπότητας.
Ο κανονισμός διατίθεται στην ακόλουθη διεύθυνση http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2012:201:0107:0 134:EL:PDF
Εισαγωγή Kανονισμού 650/2012  σχετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή Kανονισμού  650/2012  σχετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή 54 Παραδειγμα
Ο κ. Schmitt, γερμανικής ιθαγένειας, εγκαθίσταται σε οίκο ευγηρίας στη Σλοβακία. Αποβιώνει εκεί το 2018, πέντε χρόνια αργότερα. Με εξαίρεση έναν τρεχούμενο λογαριασμό, τον οποίο άνοιξε στη Σλοβακία, το σύνολο της κινητής  και ακίνητης περιουσίας του βρίσκεται στη Γερμανία. Το μοναδικό τέκνο του –το οποίο επισκέπτεται τακτικά– ζει στη Γερμανία. Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στην κληρονομική διαδοχή;
•   Κανονισμός 650/2012: το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική διαδοχή είναι κανονικά το δίκαιο του  τελευταίου τόπου συνήθους διαμονής του αποβιώσαντος (το σλοβακικ
ό δίκαιο).
Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις που οδήγησαν τον κ. Schmitt να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη Σλοβακία (δηλαδή, το γεγονός  ότι οι οίκοι ευγηρίας είναι πολύ οικονομικότεροι εκεί), μπορεί να εφαρμοστεί το άρθρο 21, παράγραφος 2, δεδομένου ότι είχε καταφανώς στενότερους δεσμούς με τη Γερμανία. Εάν επιλεγεί μια τέτοια ερμηνεία, θα εφαρμοστεί στην κληρονομική διαδοχή το γερμανικό δίκαιο.
Στο παρόν στάδιο, και απουσία νομολογίας σχετικά με τον ορισμό του τόπου συνήθους διαμονής, για την καλύτερη κατανόηση της κατάστασης ενδείκνυται η  παραπομπή στις αιτιολογικές σκέψεις 23, 24 και 25.
Άρθρο 21, πΆράγρΆφος 2
Αν, κατ’ εξαίρεση, προκύπτει σαφώς από το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης  ότι, κατά το χρόνο του θανάτου, ο θανών είχε προδήλως στενότερους δεσμούς με κράτος άλλο από εκείνο του οποίου το δίκαιο θα εφαρμοζόταν δυνάμει της παραγράφου 1, το εφαρμοστέο κληρονομικό δίκαιο είναι το δίκαιο αυτού του άλλου κράτους.
Η εξαίρεση στον γενικό κανόνα Παραδειγματα
1.     Η κ. Larsson, σουηδικής ιθαγένειας, αποβιώνει στο Κάπρι (Ιταλία) στις 17 Αυγούστου 2015 1, όπου ζούσε από το 2000. Διαθέτει κινητή και ακίνητη περιουσία  στην Ελβετία και στην Ιταλία. Έχει μία θυγατέρα. Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στην
κληρονομική διαδοχή;
   Κανονισμός 650/2012: το δίκαιο του τελευταίου τόπου συνήθους διαμονής της αποβιώσασας: το ιταλικό δίκαιο στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής
2.    
Ο κ. Garcia, γαλλικής ιθαγένειας, αποβιώνει το 2016 στην Αργεντινή, όπου  ζούσε από το 1990. Έχει έναν υιό και διαθέτει κινητή και ακίνητη περιουσία στην Αργεντινή και στη Γαλλία. Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στην κληρονομική διαδοχή;
Πρέπει να εξετασθούν οι κανόνες περί σύγκρουσης των νόμων κάθε κράτους που συνδέεται με την κατάστασή του (Αργεντινή και Γαλλία).•   ΙΔΔ Αργεντινής: το δίκαιο του τελευταίου τόπου διαμονής του αποβιώσαντος: το δίκαιο της
Αργεντινής για το σύνολο της κληρονομικής διαδοχής•   Κανονισμός 650/2012: το δίκαιο του τελευταίου τόπου συνήθους διαμονής του αποβιώσαντος: το δίκαιο της Αργεντινής στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής
Άρθρο 20
Δίκαιο που καθορίζεται από τον παρόντα κανονισμό εφαρμόζεται ακόμη και αν δεν  πρόκειται για δίκαιο κράτους μέλους.
Άρθρο 21, πΆρΆγρΆφος 1
Με την επιφύλαξη τυχόν αντίθετης διάταξης του παρόντος κανονισμού, για το σύνολο της κληρονομίας είναι εφαρμοστέο το δίκαιο του κράτους στο οποίο ο θανών είχε τη συνήθη διαμονή του κατά τον χρόνο του θανάτου.
Οικουμενική εφαρμογή και γενικός κανόνας  όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο 1I Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 83, παράγραφος 1, ο κανονισμός εφαρμόζεται στην κληρονομική διαδοχή προσώπων των οποίων ο θάνατος επέρχεται κατά ή μετά την 17η Αυγούστου 2015.
Kανονισμού  650/2012  σχετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή 

Kανονισμού 650/2012
σχετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή
Άρθρο 22, πΆρΆγρΆφος 1
Ένα πρόσωπο δύναται να επιλέξει ως δίκαιο που θα διέπει το σύνολο της κληρονομικής διαδοχής του το δίκαιο του κράτους του οποίου έχει την ιθαγένεια κατά το χρόνο πραγματοποίησης της επιλογής του ή κατά τον χρόνο του θανάτου.
Ένα πρόσωπο που έχει ιθαγένειες περισσότερων κρατών, μπορεί να επιλέξει το δίκαιο οποιουδήποτε εξ αυτών κατά τη στιγμή που κάνει την επιλογή ή κατά τον χρόνο του θανάτου.
Άρθρο 22, πΆρΆγρΆφος 2
Η επιλογή του δικαίου γίνεται ρητώς με δήλωση υπό μορφή διάταξης τελευταίας βούλησης ή συνάγεται από τους όρους της εν λόγω διάταξης.
Άρθρο 83, πΆρΆγρΆφος 4
Εάν μια διάταξη τελευταίας βούλησης συντάχθηκε πριν από τη 17η Αυγούστου  2015, σύμφωνα με το δίκαιο το οποίο ο θανών θα μπορούσε να είχε επιλέξει, δυνάμει του παρόντος κανονισμού, το δίκαιο αυτό θεωρείται ότι επελέγη ως το εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή δίκαιο.
Η επιλογή αυτή μπορεί να γίνει από τώρα, αλλά θα εφαρμοστεί μόνον εάν ο θάνατος επέλθει κατά ή μετά την 17η Αυγούστου 2015.
Επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου Παραδειγμα
Η κ. Gomes γεννήθηκε στο Πόρτο και έζησε εκεί όλη τη ζωή της. Έχει διπλή πορτογαλική και γερμανική ιθαγένεια. Αποβιώνει στο Πόρτο το 2016 και διαθέτει κινητή και ακίνητη περιουσία στην Πορτογαλία και στη Γερμανία. Όταν συνέταξε
τη διαθήκη της, το 2013, επέλεξε το γερμανικό δίκαιο ως εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή της. Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στην κληρονομική διαδοχή;
recital 23
... Για να προσδιορίσει τη συνήθη διαμονή, η αρχή που επιλαμβάνεται της κληρονομικής διαδοχής θα πρέπει να προβεί σε συνολική εκτίμηση των περιστάσεων του βίου του κληρονομουμένου κατά τη διάρκεια των ετών που προηγούνται του θανάτου και κατά το χρόνο του  θανάτου, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα σχετικά πραγματικά στοιχεία, ιδίως τη διάρκεια και την κανονικότητα της παρουσίας του κληρονομουμένου στο συγκεκριμένο κράτος, καθώς και τις
συνθήκες και τους λόγους της παρουσίας αυτής. Η κατ’ αυτόν τον τρόπο προσδιοριζόμενη συνήθης διαμονή θα πρέπει να μαρτυρεί στενό και σταθερό δεσμό με το συγκεκριμένο  κράτος, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών στόχων του παρόντος κανονισμού.
recital 24
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο καθορισμός της συνήθους διαμονής του κληρονομουμένου θα μπορούσε να αποδειχθεί περίπλοκος. Τέτοια περίπτωση μπορεί να προκύψει ιδίως όταν ο κληρονομούμενος είχε μεταβεί για επαγγελματικούς ή οικονομικούς λόγους στο εξωτερικό για να ζήσει και να εργασθεί εκεί, ενίοτε για πολύ καιρό, αλλά είχε διατηρήσει στενή και  σταθερή σχέση με το κράτος καταγωγής του. Στην περίπτωση αυτή, θα μπορεί να θεωρηθεί ότι ο κληρονομούμενος, ανάλογα με τις περιστάσεις, διατηρούσε ακόμα τη συνήθη διαμονή του στο κράτος καταγωγής του, στο οποίο βρισκόταν το επίκεντρο της οικογενειακής και κοινωνικής του ζωής. Μπορεί να προκύψουν άλλες πολύπλοκες περιπτώσεις κατά τις οποίες ο κληρονομούμενος ζούσε εκ περιτροπής σε περισσότερα κράτη ή ακόμη ταξίδευε από κράτος σε κράτος χωρίς μόνιμη εγκατάσταση σε κάποιο εξ αυτών. Εάν ο κληρονομούμενος ήταν υπήκοος ενός από τα κράτη αυτά ή διατηρούσε όλα τα κύρια περιουσιακά του στοιχεία σε ένα από αυτά τα κράτη, η ιθαγένεια ή ο τόπος των περιουσιακών στοιχείων θα μπορεί να αποτελέσει ειδικό παράγοντα κατά τη συνολική εκτίμηση όλων των πραγματικών περιστάσεων.
recital 25
Όσον αφορά τον καθορισμό του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου, η αρχή που έχει επιληφθεί της κληρονομικής διαδοχής μπορεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, - εφόσον, π.χ., ο κληρονομούμενος είχε μεταβεί στο κράτος της συνήθους διαμονής αρκετά πρόσφατα πριν τον θάνατό του και αν από όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης συνάγεται ότι είχε προδήλως στενότερο δεσμό με άλλο κράτος, — να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική διαδοχή δεν θα πρέπει να είναι το δίκαιο του κράτους της συνήθους διαμονής του κληρονομουμένου αλλά μάλλον το δίκαιο του κράτους με το οποίο ο κληρονομούμενος είχε προδήλως στενότερο δεσμό. Αυτός ο προδήλως στενότερος δεσμός δεν θα πρέπει πάντως να χρησιμοποιείται ως δευτερεύων συνδετικός παράγων σε περίπτωση που ο καθορισμός της συνήθους διαμονής του κληρονομουμένου κατά το χρόνο του θανάτου αποδεικνύεται περίπλοκος.Η εξαίρεση στον γενικό κανόνα Kανονισμού
650/2012 σ
χετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή
Kανονισμού 650/2012  σχετικά με τη διασυνοριακή κληρονομική διαδοχή Παραδειγματα Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στην κληρονομική διαδοχή στις ακόλουθες περιπτώσεις;
1.     Η κ. Brown, Αγγλίδα η οποία διαμένει στο Λονδίνο, αποβιώνει το 2016 και διαθέτει  κινητή και ακίνητη περιουσία στην Αγγλία, στη Γερμανία και στην Ιταλία.
•    Κανονισμός 650/2012:
το δίκαιο του τελευταίου τόπου συνήθους διαμονής της αποβιώσασας: το αγγλικό δίκαιο για το σύνολο της κληρονομικής διαδοχής.
•    ΙΔΔ Αγγλίας
το αγγλικό δίκαιο για την κινητή περιουσία (όπου και αν βρίσκεται) και την ακίνητη περιουσία που βρίσκεται στην Αγγλία, το γερμανικό δίκαιο για  την ακίνητη περιουσία στη Γερμανία και το ιταλικό δίκαιο για την ακίνητη περιουσία στην Ιταλία.
Εάν ζητηθούν οι υπηρεσίες συμβολαιογράφου στη Γερμανία ή στην Ιταλία, ο συμβολαιογράφος πρέπει να αποδεχθεί την αναπαραπομπή του αγγλικού δικαίου στο γερμανικό και στο ιταλικό δίκαιο . Στην περίπτωση αυτή, στην κληρονομική
διαδοχή εφαρμόζονται τρία διαφορετικά δίκαια: το αγγλικό δίκαιο διέπει τη μεταβίβαση της κινητής περιουσίας, όπου και αν βρίσκεται, και της ακίνητης περιουσίας που βρίσκεται στην Αγγλία. Το γερμανικό δίκαιο διέπει τη μεταβίβαση 
Άρθρο 34, πΆρΆγρΆφος 1
Άρθρο 34, παράγραφος 1: Ως εφαρμογή του δικαίου οποιουδήποτε τρίτου κράτους που  ορίζεται ως εφαρμοστέο από τον παρόντα κανονισμό νοείται η εφαρμογή των κανόνων δικαίου που ισχύουν στο εν λόγω κράτος, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου εφόσον αυτοί οι κανόνες προβλέπουν αναπαραπομπή: 
a) στο δίκαιο κράτους μέλους· ή 
b) στο δίκαιο άλλου τρίτου κράτους που θα εφάρμοζε το δικό του δίκαιο.
Αναπαραπομπή

Καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία επέλεξαν να μην συμμετάσχουν, θεωρούνται τρίτα κράτη όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού. Το ίδιο ισχύει για τη Δανία, ενόψει της εξαίρεσης που προβλέπεται στη Συνθήκη του Άμστερνταμ.
•   Κανονισμός 650/2012:
η επιλογή του γερμανικού δικαίου είναι δυνατή και ισχυρή > το γερμανικό δίκαιο εφαρμόζεται στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής.
Συνιστάται η ρητή επιλογή δικαίου στη διαθήκη.
Η επιλογή δικαίου μελλοντικής ιθαγένειας (ακόμη και αν είναι ισχυρή κατά τον χρόνο του θανάτου) αποθαρρύνεται έντονα λόγω της αβεβαιότητας που δημιουργεί.
Επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου

Σχόλια